مکانیسم قیمت گذاری در بورسهای برق:

در هر بورس برقی مهمترین بخش فرآیند کشف قیمت است. کارایی و شفافیت عملیات بورس به فرآیند کشف قیمت وابسته است. این فرآیند شامل دو بخش مهم است:

1) روش فروش (Bidding Methodology )

2) فلسفه قیمت گذاری (Pricing Philosophy)

بخش اول یعنی Bidding Methodology به دو شکل انجام می‌شود:

الف)Supply Side Bidding: در این روش، قیمتها توسط عرضه کنندگان به بازار ارائه می‌شوند و بخش تقاضا، پیشنهاد قیمت نمی‌دهد. در این روش بر اساس سفارشات ارائه شده به بازار، و با توجه به تقاطع منحنی تقاضا و عرضه کل، قیمت‌ها تعادلی در بازار به دست می‌آیند که به آن MCP می‌گویند به حجم به دست آمده در این قیمت هم، حجم تعادلی بازار می‌گویند.

ب)Double Side Bidding: در این روش مصرف کنندگان نیز اقدام به ارائه پیشنهاد قیمت همراه با حجم مورد تقاضا می‌دهند.

در مورد فلسفه قیمت گذاری هم می‌توان قیمت گذاری برای عرضه کنندگان را به دو شکل زیر تعریف نمود:

الف)قیمت گذاری مستقیم(یکنواخت): در این روش قیمت گذاری تمامی‌عرضه کنندگان، قیمت تلاقی عرضه و تقاضا را دریافت می‌کنند. یا به عبارتی همه عرضه کنندگانی که قیمت پیشنهادیشان از قیمت تسویه کننده بازار یعنی MCP(uniform)کمتر است قیمت MCP(uniform) را دریافت می‌کنند.

ب)قیمت گذاری تبعیضی: در این روش به همه عرضه کنندگانی که قیمتشان از MCP(uniform) کمتر می‌باشد بر اساس قیمت پیشنهادی خودشان پرداخت میگردد قیمت میانگین دریافتی عرضه کنندگان برابر MCP (pay as bid) خواهد بود.

استراتژی قیمت دهی در بازارهای برق:

بر اساس منطق اقتصادی بازارها قیمت مناسب اقتصادی برابر قیمت MCP(uniform) در بازار عمده فروشی انرژی الکتریکی است. در این قیمت رفاه اجتماعی حداکثر است.

منحنی عرضه در بازار رقابتی از حاصل جمع افقی منحنی‌ها هزینه نهایی بنگاه‌ها اقتصادی در بازار حاصل می‌شود یا به عبارتی قیمت دهی کالاها بر اساس هزینه متوسط متغیر و نهایی به همراه اضافه کردن در صد سود صورت می‌گیرد.

 

AC: هزینه متوسط کل

AVC: هزینه متوسط متغیر

AFC: هزینه متوسط ثابت

MC: هزینه نهایی تولید

منحنی عرضه پیشنهادی هر نیروگاه برق در یک بازار رقابتی اقتصادی همان منحنی هزینه نهایی MC می باشد و حداقل قیمت پیشنهادی نیروگاه باید برابر کمینه (min) منحنی هزینه متوسط متغیر می باشد (ناحیه سبز رنگ شکل بالا).

از آنجایی که نیروگاه‌ها تولید برق از لحاظ منحنی‌ها هزینه نهایی و متغیر در شرایط یکسانی به سر نمی‌برند (نیروگاه‌ها بخار و سیکل ترکیبی از منحنی‌ها هزینه متغیر و نهایی کمتری نسبت به نیروگاه‌ها گازی برخوردارند). لذا قیمت دهی نیروگاه ها بر اساس منحنی هزینه نهایی(ناحیه سبز رنگ) در بازار قیمت گذاری یکنواخت منجر به دریافت قیمت (MCP(uniform خواهد شد ولی در بازار قیمت گذاری تبعیضی این روش قیمت دهی برای نیروگاه ها، به طور میانگین منجر به دریافت MCP(pay as bid) خواهد شد.

 

روش قیمت دهی نیروگاه ها در بازار قیمت گذاری تبعیضی اگر بر اساس تخمین و پیشبینی( MCP(uniform و نه بر اساس منحنی هزینه نهایی،صورت گیرد آنگاه قیمت متوسط دریافتی به سمت (MCP(uniform همگرا خواهد شد.

اصول اقتصادی پیشنهاد قیمت در بورس انرژی:

شرکت‌های برق منطقه ای و نیروگاه ها به عنوان فروشنده این کالا در بورس انرژی باید توجه کنند که قیمت گذاری مناسبی برای فروش داشته باشند.

از آنجایی که این شرکت‌ها می‌توانند برق خود رابه صورت سلف در بورس انرژی به فروش رسانند و یا در بازار روزفروش از طریق مدیریت شبکه برق، برق تولیدی خود را بفروشند. لذا باید توجه کنند هنگام فروش در بورس انرژی با قیمت جایگزین که همان قیمت فروش به مدیریت شبکه می‌باشد روبرو هستند. البته این قیمت باید عاری از هرگونه هزینه انتقال و یا اتلاف باشد که برابر با قيمت فروش خالص به مدیریت شبکه () می‌باشد.

از آنجا که فروش در بورس انرژی به صورت سلف انجام می شود و شرکت‌های برق منطقه ای مبلغ نقد برای فروش این کالا دریافت می‌نمایند لذا این مبلغ دارای هزینه فرصت می‌باشد که بر اساس تعداد روزهای سلف و نرخ هزینه فرصت (r) محاسبه می‌گردد نکته ای که می‌باید به آن توجه داشت این است که نرخ هزینه فرصت هر عددی می‌تواند باشد ولی باید از نرخ بهره بانکی بزرگتر باشد. (چون اگر پول فروش برق در حساب بانکی بماند نرخ بهره بانکی به آن تعلق می‌گیرد).

نرخ هزینه فرصت در واقع بهترین نرخ بازدهی پول فروش برق برای شرکت می‌باشد که باید برابر یا بزرگتر از نرخ بهره باتکی باشد. از طرفی باید توجه داشت که فروش برق در بازار روزفروش به مدیریت شبکه برق مصادف با دریافت پول نقد در همان روز نیست بلکه مدت زمان متوسطی (b) طول می‌کشد تا پول معامله توسط تولید کننده‌ها برق دریافت گردد.

فرمول پایین فرمول تعیین حداقل قیمت فروش است و قیمت معامله حتما بایدبزرگتر مساوی این قیمت باشد.