مناقصه راه حل یا چالش اجرای پروژه های صنعتی و معدنی

شنبه 9 بهمن 1395   سرویس
در ساختار اداری - سنتی ایران، مناقصه بهترین روش واگذاری انجام یك پروژه یا خرید خدمت تعریف شده است. این روش كار برای یك خرید صدهزار تومانی یا یك پروژه چندصد میلیاردی یا واگذاری و بهره‌برداری از معدن، براساس این تعریف پذیرفته شده انجام می‌شود

«مناقصه» فرآیندی است رقابتی برای تأمین کیفیت موردنظر (طبق اسناد مناقصه) که در آن تعهدات موضوع معامله به مناقصه‌گری که کمترین قیمت را پیشنهاد کرده باشد، واگذار شده و مناقصه برای دسترسی به دو مولفه اساسی در خرید کالا و خدمات، به اجرا گذارده می‌شود.با این حال تجربه سال‌های اخیر نشان داده که یک عامل مهم (که در این تعریف نیز به آن اشاره شده) به فراموشی سپرده شده و به همین دلیل هدف اصلی انجام مناقصه از دست رفته است. این عامل مهم كیفیت است كه بی تردید بر قیمت پیشنهاددهندگان و قیمت تمام شده پروژه به‌طور مستقیم تاثیرگذار بوده و عدم توجه به آن سبب شده است برخی از پروژه‌های صنعتی و معدنی كشور، نه در زمان مناسب و نه با قیمت مناسب به پایان برسند. در این میان پیمانكاران و كارفرمایان نیز به جای مشاركت در یك بازی برد-برد به بازی باخت- باخت تن داده‌اند.كیفیت در اسناد مناقصه به این معناست كه شرایط كار (زمان، شرح خدمات و مسوولیت‌ها) باید به درستی تعریف شود و جای ابهامی برای پیشنهاددهندگان و كارفرما در اسناد مناقصه باقی نمانده باشد. در چنین شرایطی در زمان بازگشایی پاكت‌ها، تنها تفاوت میان پیشنهاددهندگان در سود مورد انتظار آنها از انجام خدمات پروژه خواهد بود.با این همه آنچه امروز در اسناد مناقصه دیده می‌شود از این واقعیت بسیار به دور است، به‌طوری‌كه در بسیاری از اسناد كمبودهای اساسی دیده می‌شود. برخی از این موارد به شرح زیر است:

- نبود مهندسی اساسی مناسب در اسناد و گذاشتن این جمله كه مسوولیت مهندسی اساسی با پیمانكار است

- مشخص نشدن فناوری تولید

- تفاوت زیاد كیفی در میان سازندگان مورد تایید كارفرما

- به عهده پیمانكار گذاشتن خدماتی كه هزینه آن غیرقابل پیش‌بینی است (به‌عنوان مثال در مواردی كارفرما برای كالای خارجی، تنها در پیشنهاد ریال می‌پذیرد و مسوولیت تغییر قیمت ارز را به عهده پیمانكار می‌گذارد)

- درخواست ساخت پروژه در بازه زمانی كه امكان‌پذیر نیست

- پوشش برخی از هزینه‌های اداری و غیره كارفرما از سوی پیمانكار

- یكسان نبودن كیفی سازندگان و پیمانكاران

پیمانكارانی كه با چنین مناقصه‌ای روبه‌رو‌ می‌شوند تنها سه راهكار پیش رو دارند:

- ترك مناقصه

- درنظر گرفتن بودجه برای موارد پیش‌بینی‌ ناپذیری كه ممكن است سبب از دست رفتن مناقصه و تحمیل هزینه به پیمانكار شود

- درنظر نگرفتن موارد غیرقابل پیش‌بینی به امید برنده شدن با قیمت پایین و سپس ادعای اضافه دستمزد
با توجه به شرایط بازار، پیمانكاران رویكرد بیشتری به روش سوم نشان می‌دهند؛ اما این راهكار در زمان اجرای پروژه، هم پیمانكار و هم كارفرما را با مشكل روبه‌رو‌ می‌كند. كارفرمایانی كه در چنین مناقصه‌ای پروژه خود را به پیمانكار واگذار می‌كنند، در نهایت چاره‌ای ندارند كه یا با پیمانكار كنار بیایند یا دوباره به مناقصه بروند و برای خلع یدپیمانكار اقدام كنند. این اقدام نیز مشكلات حقوقی و در شرایط كاری دور از مركز، مشكلات نیروی كار را برای كارفرما در منطقه ساخت پروژه در پی خواهد داشت.مشكل بعدی در برگزاری مناقصه‌ها، این است كه نمره فنی پیشنهاددهندگان (كه میزان انحراف آنها از شرایط مناقصه است) به‌طور مناسب، در انتخاب برنده درنظر گرفته نمی‌شود. در این شرایط پیمانكاری كه نمره فنی هفتاد از صد گرفته، در برابر پیمانكاری كه نمره هشتاد دریافت كرده انحراف بیشتری از شرایط مناقصه داشته و به ناچار قیمت پایین‌تری را پیشنهاد كرده است. البته تفاوت این دو در قیمت خطی و مناسب با نمره فنی آنها نیست و می‌تواند اختلاف قیمت لگاریتمی باشد و به كارفرما هزینه‌ای بیشتر از انتظارش را تحمیل كند. در این باره می‌توان مثال ساده‌ای زد. اگر خریدار، ماشین سواری مشخصی را با مخزن بنزین‌ پر به مناقصه گذاشته باشد و یك فروشنده با مخزن پر و دیگری با مخزن خالی پیشنهاد خود را داده باشند، نفر اول صدامتیاز فنی كسب می‌كند و قیمت او به اندازه یك مخزن بنزین (شاید هم كمتر) بیشتر از نفر دوم است كه از اسناد انحراف داشته و با 95امتیاز برنده مناقصه با قیمت كمتر (به اندازه قیمت یك مخزن) شده است. در نهایت كارفرما مجبور است هزینه بیشتری از قیمت بنزین، برای پركردن مخزن خود به دلیل هزینه انتقال بنزین از پمپ بنزین و... پرداخت کند.

شنبه 9 بهمن 1395



نظرات

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد